Financiering van de vzw

Een niet onbelangrijke vraag die zich stelt is hoe een vzw haar vermogen kan opbouwen. Waar haalt ze haar financiële middelen vandaan en welke regels moet ze hierbij volgen?

Behalve de inkomsten uit de activiteiten die ze zelf organiseert, zijn er traditioneel een aantal niet onbelangrijke inkomstenbronnen:

  • Schenkingen en legaten
  • Subsidies
  • Ledenbijdragen
  • Sponsoringen

In dit topic wordt aandacht besteed aan de regels voor schenkingen en legaten, de daarvoor soms vereiste machtigingen en de niet onbelangrijke problematiek van fiscale attesten. Er wordt ook stilgestaan bij de techniek van het duolegaat. Ten slotte wordt kort ingegaan op de rechten die een vzw moet betalen wanneer ze een schenking of legaat ontvangt.

Fiscale aftrekbaarheid van giften

Sinds 1 januari 2011 moet een gift minstens 40 euro bedragen om fiscaal aftrekbaar te zijn. Alleen giften aan instellingen die fiscale attesten mogen uitreiken, zijn aftrekbaar. Het moet in de eerste plaats gaan om een gift aan een erkende instelling. Dat zijn bijvoorbeeld Belgische universiteiten, OCMW's, erkende culturele instellingen en het Rode Kruis van België. 

Schenkingen en legaten: steeds ministeriële machtiging nodig?

Schenkingen

Schenkingen waarvan de nettowaarde  (of de waarde na afhouding van erfbelasting, diverse kosten en honoraria) hoger is dan 100.000 euro, moeten door de minister van Justitie of door zijn vertegenwoordiger gemachtigd worden. Het is de FOD Justitie die de aanvraag tot machtiging behandelt. Er zijn geen kosten verbonden aan deze procedure. Volgende schenkingen moet gemachtigd worden:

  • de rechtstreekse schenkingen
  • de schenkingen verleden overeenkomstig de vormvereisten van artikel 931 van het burgerlijk wetboek (bijvoorbeeld een schenking via authentieke akte);
  • de onrechtstreekse schenkingen (bijvoorbeeld het beding ten behoeve van een derde zoals een begunstiging in een levensverzekeringscontract).

Handgiften aan private rechtspersonen met onbaatzuchtig doel (vzw's, stichtingen en ivw's) moeten niet gemachtigd worden, ongeacht het bedrag van wat geschonken werd. Een handgift is een gift van hand tot hand van roerende goederen. Bankoverschrijvingen worden door de FOD Justitie beschouwd als handgiften. Ook schenkingen tussen private rechtspersonen met onbaatzuchtig doel vallen buiten de machtigingsvereiste. Het specialiteitsbeginsel maakt wel dat het hier moet gaan om schenkingen tussen rechtspersonen met een gelijkaardig doel. Schenkingen tussen vzw's komen in de praktijk heel vaak voor:

  • bij een ontbinding of vereffening van een vzw: de overdracht van het resterende actief 
  • de stortingen die een vzw doet om de schulden van een andere (zuster-)vzw te dekken.

Volgens de administratieve rechtspraak is voor schenkingen tussen gelijkaardige vzw's geen machtiging vereist. Als de begunstigde rechtspersoon het uitdrukkelijk vraagt, kan toch een ministeriële machtiging verleend worden.

all smiles.jpeg

Legaten

Legaten waarvan de nettowaarde van het legaat hoger is dan 100.000 euro, vereisen een ministeriële machtiging. 

Bijzonder legaat: het duo-legaat

Het duo-legaat is een formule waarbij in een testament de ene begunstigde (doorgaans een vzw) een legaat krijgt op voorwaarde dat hij de erfbelasting van de andere begunstigde (doorgaans een particulier persoon) betaalt. Bij een duo-legaat laat de erflater zo een deel van zijn bezittingen na aan een goed doel en een ander deel aan zijn erfgenamen.
Door een duo-legaat kan de erflater ervoor zorgen dat zijn erfgenamen geen erfbelasting betalen omdat de vzw (het goede doel) deze last draagt. Aangezien een vzw minder erfbelasting moet betalen dan een ver familielid, kan de erflater er door de techniek van het duo-legaat voor zorgen dat een gedeelte van de nalatenschap voor een goed doel wordt aangewend (en niet gewoon als erfbelasting wordt naar de staat gaat). 

Geen machtiging nodig voor subsidies, ledenbijdragen en sponsoring

Subsidies

Er wordt aangenomen dat een subsidie geen schenking is. Bijgevolg is er dus geen machtiging vereist. Bovendien kan aangenomen worden dat de overheid die de subsidie toekent, het dossier van de vzw in het bijzonder aan een grondig onderzoek onderworpen zal hebben vooraleer over te gaan tot het subsidiëren van de vzw.

Ledenbijdragen

In ruil voor de betaling van een lidgeld, kan het lid aanspraak maken op de voordelen en de rechten die gekoppeld zijn aan het lidmaatschap. Wanneer uit de concrete omstandigheden zou blijken dat de hoogte van het lidgeld niet in verhouding staat tot datgene wat men ervoor in de plaats krijgt, kan een machtiging toch vereist zijn.

Sponsoring

Hoewel sponsoring op het eerste zicht veel gelijkenissen vertoont met een schenking, is er toch een fundamenteel verschil. Er is immers geen 'animo donandi'. In ruil voor de financiële steun vraagt de sponsor een tegenprestatie: de nodige publiciteit, gratis VIP-kaarten voor georganiseerde activiteiten en eventueel een mandaat in de raad van beheer.