Alternatieve rechtsvormen

In dit hoofdstuk wordt de nodige aandacht besteed aan een aantal alternatieve rechtsvormen. We gaan dieper in op de feitelijke vereniging, de ivzw, de stichting, de vennootschap met sociaal oogmerk, de (erkende) coöperatieve vennootschap en de commerciële vennootschap.

Feitelijke vereniging

Een feitelijke vereniging is het gevolg van een overeenkomst tussen natuurlijke personen. Ze heeft geen rechtspersoonlijkheid en kent geen specifieke wettelijke regeling. De leden investeren hun eigen vermogen in de vereniging en kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. 

Ivzw

Een internationale vzw of ivzw is een bijzondere vorm van de gewone vzw . Een ivzw onderscheidt zich van de vzw omdat ze een internationaal doel heeft en een aparte regelgeving kent. Zo moet een ivzw worden opgericht bij authentieke akte, terwijl voor de oprichting van een vzw een onderhandse akte volstaat.

Stichting

Een stichting is een organisatie die een bepaald doel wil verwezenlijken. Een stichting mag winst maken, maar de uitkering hiervan moet een ideële of sociale strekking hebben. Ze wordt vaak door één of enkele personen opgericht, mét inbreng van eigen kapitaal. Een stichting heeft verder een raad van bestuur maar geen algemene ledenvergadering en wordt verplicht opgericht bij authentieke akte. 

Vennootschap met sociaal oogmerk

De vennootschap met sociaal oogmerk is een statutaire variant op de bestaande vennootschapsvormen. Deze vennootschap streeft geen winst na maar heeft een sociaal doel. In de vso mag de winst niet of slechts voor een beperkt percentage uitgekeerd worden aan de vennoten. Het grootste deel van de winst moet besteed worden om het sociaal doel van de vzw te verwezenlijken.

De (erkende) coöperatieve vennootschap

In België is de coöperatieve vennootschap een specifieke vorm van een handelsvennootschap, met als kenmerk dat ze een variabel aantal vennoten en kapitaal heeft. Essentieel aan een erkende coöperatieve vennootschap is de vrije toetreding voor nieuwe vennoten bij gebrek aan een dominerende vennoot en een speculatief doel.

(Commerciële) vennootschap

Tenslotte is er nog de 'gewone' (commerciële) vennootschap. Het doel van een vennootschap is het verrijken van haar leden. Dit vormt een groot verschil met de vzw die haar leden geen stoffelijk voordeel mag verschaffen. De leden van een vzw mogen met andere woorden geen voordelen ontvangen die voortvloeien uit de activiteiten van de vereniging. Het begrip 'voordeel' moet op een strikte manier worden geïnterpreteerd. Het gaat hier namelijk om een rechtstreeks vermogensvoordeel, de rechtstreekse verdeling van geldbedragen of van roerende goederen. Een vzw mag dan wel winst maken bij de verwezenlijking van haar maatschappelijk doel, maar ze mag die winst nooit uitkeren aan de leden van de vereniging. Een onrechtstreeks vermogensvoordeel, zoals korting dankzij een lidmaatschap, is uiteraard wel mogelijk. Op de gewone (commerciële) vennootschap wordt niet dieper ingegaan.